Synagoga Pinkasa

W mieście Praga, przy ulicy Široká, ukrywa się niepozorny budynek. Jest to synagoga Pinkasa. Swoją nazwę otrzymała od bogatego mecenasa i rabina Pinkasa Horowitza, który otworzył ją dla użytku publicznego. Wcześniej była to synagoga rodzinna Horowitzów. Zbudował ją w pierwszej połowie XVI wieku bogaty kupiec i finansista Aaron Meszullam Horowitz. Jednak legendy opowiadają zupełnie inną historię.

Legenda o synagodze Pinkasa

W żydowskim getcie mieszkał sobie niejaki Pinkas, który handlował używaną odzieżą. W dzisiejszych czasach nazwalibyśmy to second-handem, a w tamtych czasach, kiedy jeszcze nie było manufaktur ani fabryk, używane ubrania cieszyły się popytem. Pinkas miał dużą rodzinę, więc jego interes nie przynosił wielkich zysków. Gdyby nie pomoc pewnego hrabiego, rodzina Pinkasa dawno by zubożała. Ów hrabia był wielkim filantropem, kochał zwierzęta, trzymał duży zwierzyniec i pomagał ubogim. Za każdym razem, gdy Pan Pinkas otrzymywał pieniądze, podnosił oczy ku niebu i mówił:

— Panie Boże, dziękuję Ci, że nie zostawiłeś mnie w biedzie i potrzebie i mi pomogłeś!

Hrabia był tym zdziwiony, a nawet trochę urażony, więc pewnego razu, gdy Pinkas przyszedł po pieniądze na dzień przed Pesach, żydowską Paschą, hrabia odmówił, powołując się na własne trudności.

— Niech ci Bóg pomoże, skoro tak Mu dziękujesz — powiedział hrabia sarkastycznie.

Adolf Kohn. Sklepy żydowskie na terenie Starego Miasta, Praga

Niespodziewany prezent

Smutny Pinkas wrócił do domu, wiedząc, że na świątecznym stole nie będzie ani gęsi, ani nawet ryby. Jednak wierzył, że Bóg go nie opuści. Z tą myślą rodzina poszła spać.

W środku nocy Pinkas i jego żona obudzili się od hałasu rozbitego szkła. Spojrzeli i zobaczyli coś czarnego leżącego pośrodku pokoju. Po bliższym przyjrzeniu się okazało się, że to martwa małpka z hrabiowskiego zwierzyńca.

— Oj, jaka bieda! — powiedział Pinkas, podnosząc ręce do góry. Poprosił żonę, żeby rozpaliła ogień, a sam wziął małpkę za łapy i zaniósł ją do kuchni. Nagle coś brzęknęło i potoczyło się po podłodze. Pinkas podniósł lampę i zobaczył, że to złota moneta, która wypadła z ust zwierzątka.

Rozpruli brzuch małpki i odkryli w jej żołądku całkiem sporą sumę pieniędzy. Okazało się, że małpa przez dłuższy czas połknęła monety, które znajdowała na hrabiowskim stole. Złote dukaty z tamtego okresu były bardzo małe, mniej więcej wielkości grosza, ponieważ złoto było bardzo cennym metalem. Dlatego małpa łatwo mogła połknąć taką monetę.

Ciało zwierzęcia natychmiast spalili, a rano Pinkas i jego żona kupili wszystko, co najlepsze na świąteczny stół: rybę, gęś, najlepsze owoce, a nawet węgierskie wino. Wieczorem do domu przyszedł hrabia. Był ciekawy, jak Pinkas będzie obchodził święto bez jego hojnego daru. Oczywiście przyniósł ze sobą jedzenie i napoje, żeby ucieszyć swojego podopiecznego, ale najpierw wszedł sam do izby. Bardzo się zdziwił, widząc bogaty stół.

Pinkas od razu wszystko hrabiemu opowiedział i podał znalezione pieniądze, z których wydał zaledwie jedną lub dwie złote monety. Hrabia uśmiechnął się:

— Złapaliśmy już tych figlarzy. Nawet wskazali, do którego domu podrzucili ciało. Nie zrobili tego z wielkiej mądrości i odpowiednio ich ukarzemy. A co do złota — małpka zmarła najprawdopodobniej z przejedzenia monetami. Widziałem, jak ludzie sprawdzają złoto na ząb i małpa pomyślała, że ludzie jedzą monety — hrabia zawołał sługę. — Chciałem zobaczyć, czy Bóg ci pomoże, i rzeczywiście ci pomógł. Zatrzymaj te pieniądze, a to jest mój prezent dla ciebie — powiedział, wręczając worek ze złotem.

Pinkas nie wiedział, jak dziękować. Zapraszał hrabiego do stołu, ale ten odmówił, ponieważ chrześcijańska Pascha przypadała dopiero za kilka dni.

Święta minęły, a Pinkas rozpoczął prężną działalność, rozwinął handel i sam zaczął pomagać ubogim. A gdy zgromadził wystarczającą sumę, wybudował synagogę, którą nazwano synagogą Pinkasa.

Ciekawostki

Po II wojnie światowej synagoga Pinkasa stała się miejscem pamięci o Holokauście. Na jej ścianach wypisano nazwiska 77 297 Żydów z Josefova, którzy zginęli w getcie.

Synagoga Pinkasa ma osobne skrzydło dla kobiet.

Wejście do synagogi Pinkasa znajduje się na poziomie, na którym była Praga w XVI wieku. Warto jednak pamiętać, że stare kamienne budynki osiadają w glęb ziemi.

Jak znaleźć synagogę Pinkasa?

Synagoga Pinkasa znajduje się przy ulicy Široká. W pobliżu jest stacja metra Staroměstská (linia A) i przystanek tramwajowy o tej samej nazwie.

Mapa - © OpenStreetMap