Mojżesz Michała Anioła

Mojżesz Michała Anioła! O tej legendarnej rzeźbie napisano już wiele, podobnie jak o większości prac Michała Anioła Buonarroti. Chciałbym podzielić się własnymi wrażeniami z tego, co zobaczyłem, ale jednocześnie opowiem nieco o tej wyjątkowej grupie rzeźbiarskiej.

Grobowiec papieża Juliusza II

Najpierw warto wspomnieć o zleceniodawcy grobowca – papieżu Juliuszu II. Giuliano della Rovere – tak brzmiało jego imię przed otrzymaniem godności papieskiej – był siostrzeńcem papieża Sykstusa IV. Nie dziwi więc, że wychowanek franciszkanów szybko piął się po szczeblach kariery, mimo skromnego pochodzenia. Wujek zapewnił Giuliano kilka ważnych biskupstw. 1 listopada 1503 roku został wybrany papieżem. Jako Juliusz II okazał się energicznym władcą: zakazał handlu urzędami papieskimi, stworzył gwardię szwajcarską i przyczynił się do powstania Świętej Ligi przeciwko Francji.

Juliusz II nie tylko angażował się w politykę, ale również finansował artystów, w tym Rafaela Santi oraz Michała Anioła Buonarroti. Za jego czasów otwarto Kaplicę Sykstyńską, rozpoczęto przebudowę Bazyliki Świętego Piotra oraz finansowano budowę murów twierdzy w Kamieńcu Podolskim.

Papież Juliusz II zmarł w nocy 21 marca 1513 roku i został pochowany w kościele San Pietro in Vincoli – w papieskiej bazylice św. Piotra, w której zazwyczaj chowano papieży. Na jego zlecenie powstał grobowiec, którego centralną częścią jest Mojżesz Michała Anioła.

Kościół San Pietro in Vincoli

Kościół San Pietro in Vincoli znajduje się niedaleko Koloseum, na Wzgórzu Opijskim. Jego nazwa nawiązuje do uwolnienia św. Piotra z kajdan, które przechowywane są w nim jako relikwia. Bazylika została poświęcona przez papieża Sykstusa III w 439 roku. Oprócz łańcuchów św. Piotra, w kościele znajdują się inne cenne dzieła, takie jak obrazy św. Augustyna i św. Małgorzaty autorstwa Guercino, grobowiec rzeźbiarza Antonia del Pollaiuolo oraz nagrobki kilku kardynałów i artystów. Warto również zwrócić uwagę na mozaikę przedstawiającą św. Sebastiana, który uratował Pawie przed zarazą. Archeolodzy odkryli również groby, które przypisywane są siedmiu męczennikom Machabeuszom.

Właśnie Mojżesz Michała Anioła

Patrząc na Mojżesza, widzę potężnego, ale zmęczonego przywódcę, znużonego ciągłymi problemami swego ludu. Nawet wyrosły mu rogi (w rzeczywistości miały to być promienie światła, ale błędne tłumaczenie Wulgaty sprawiło, że stały się rogami). Mojżesz patrzy w lewo, a całe jego ciało jest napięte, ściska tablice z Dziesięcioma Przykazaniami. Wygląda na to, że zobaczył złotego cielca i szykuje się, by rzucić tablice na ziemię.

Mimo że Michał Anioł nie zrealizował pierwotnej wersji grobowca, a sam wykonał jedynie Mojżesza, Rachela i Leę, całość wciąż robi ogromne wrażenie. Grobowiec emanuje wyjątkową energią i blaskiem – być może tym, który miał emanować od Mojżesza zamiast rogów. Moje wrażenie byłoby pewnie inne, gdyby nie świadomość, że Mojżesz został wyrzeźbiony przez samego Michała Anioła. Trudno uwierzyć, że w grobowcu spoczywa zmarły, który na pewno nie wygląda tak imponująco, jak dzieło jego podopiecznego. Nic dziwnego, że Mojżesz inspirował wielu artystów, w tym Iwana Franko.