Rotunda Świętego Krzyża oraz jej legendy

Praga zachowała kilka budowli romańskich, które przetrwały od początków miasta. Jedną z nich jest ukryta w głębi Starego Miasta Rotunda Świętego Krzyża, zwana Małą. Nazwa ta powstała, ponieważ za czasów Józefa II istniały dwie świątynie pod tym wezwaniem. Pierwsza wzmianka o tej budowli pochodzi z 1365 roku. Być może w tamtych czasach należała do jednej z posiadłości staromiejskiej szlachty. W okolicy rotundy odkryto nagrobki z XIII wieku oraz denara księcia Jaromira z 1012 roku.

Legenda o stawie

Legenda mówi, że kiedyś na miejscu rotundy znajdował się duży staw. Mieszkali tam starożytni Czesi, którzy trzymali się pogańskich zwyczajów. Jednak chrześcijaństwo powoli rozprzestrzeniało się po Czechach. Przyjęli je nie tylko księżna Ludmiła i jej wnuk Wacław, ale także zwykli ludzie. Serce pewnej dziewczyny zapłonęło wiarą, więc przyjęła chrzest wbrew woli rodziców. Ich gniew nie znał granic, dołączyli do nich sąsiedzi i dziewczynę ukrzyżowano na środku stawu. Podczas remontu fundamentów znaleziono zmurszały drewniany krzyż.

Rotunda Świętego Krzyża i wyprawy krzyżowe

Inna legenda wiąże założenie kaplicy z wyprawami krzyżowymi, w których uczestniczyli czescy rycerze. Podobno pewien bogaty kupiec udał się na pielgrzymkę, ponieważ był bardzo chory. Złożył ślubowanie, że jeśli wyzdrowieje, wyruszy do Ziemi Świętej. Razem z wojskiem dotarł do Jerozolimy, do Grobu Pańskiego. Niestety podczas jednej z potyczek z Saracenami został pojmany. Więźniów przetrzymywano w starej kaplicy, gdzie cierpieli z powodu głodu i pragnienia. Kupiec modlił się nieustannie:

— Jeśli mnie uratujesz, jeśli wyjdę stąd żywy i wrócę do domu, wybuduję kaplicę podobną do tej, w której teraz przebywam — powtarzał, podnosząc wzrok ku górze.

Pewnej nocy przyśniła mu się świetlista biała postać, która wskazała mu drogę. Jakimś cudem łańcuchy spadły z jego rąk, a on podążył za przewodnikiem. Po długiej wędrówce dotarł na wzgórze z widokiem na portowe miasto, którego wieże zdobiły krzyże. W tym momencie obudził się – słońce oślepiało go swoimi promieniami, a morska bryza przynosiła zapach wolności. Przed nim rozpościerało się to samo miasto, które widział we śnie.

Po wielu trudach i ciężkiej pracy zdołał zebrać fundusze na powrót. Kiedy wreszcie dotarł do domu, zrealizował swoje ślubowanie – kupił działkę naprzeciw swojego domu i zaczął budować kaplicę podobną do tej, w której spędził najtrudniejsze dni życia. Miało to miejsce około 1125 roku.

Legenda o rozczochranym duchu

W dawnych czasach wokół Rotundy Świętego Krzyża krążył duch z długimi, rozczochranymi włosami i niechlujną brodą. Nie był to zwykły duch – atakował wyłącznie lekkomyślne dziewczęta, które odwiedzały karczmę „Pod żmiją”. Czekał na nie w ciemnych zaułkach, a gdy dziewczyna przechodziła obok, rzucał się na jej plecy, dławił swoimi długimi palcami i drapał pazurami. Potrafił nawet odgryźć kawałek ucha lub końcówkę nosa.

Ludzie mówili, że karał dziewczyny za przechodzenie obok świętego miejsca, jakim była Rotunda Świętego Krzyża. Taka reputacja nie przynosiła karczmie zysków, więc została zamknięta. Dziewczęta przeniosły się w inne miejsce, a duch zniknął bez śladu.

Gdzie znajduje się Rotunda Świętego Krzyża?

Rotunda Świętego Krzyża znajduje się na rogu ulic Konviktská i Karoliny Světlé. Można do niej dotrzeć tramwajem – najbliższy przystanek to Národní divadlo.

Mapa – © OpenStreetMap