Portret kardynała Richelieu

Dziś zajrzymy do portretów jednej z najbardziej kultowych postaci w historii Francji – kardynała Richelieu. Pełne imię naszego bohatera to Armand-Jean du Plessis de Richelieu. Starsze pokolenie zna go z książek Aleksandra Dumasa-ojca, natomiast młodsze może kojarzyć go jedynie z podręczników historii. Najbardziej znany portret kardynała Richelieu znajduje się w Luwrze.

Biografia kardynała Richelieu

O tej postaci historycznej można opowiadać wiele. Armand-Jean du Plessis de Richelieu urodził się 9 września 1585 roku w Paryżu. Ojciec zmarł wcześnie, pozostawiając rodzinę w nie najlepszej sytuacji. Młody Armand postanowił zrobić wszystko, aby wyrwać się z biedy. Uczył się w Kolegium Nawarryjskim z myślą o karierze wojskowej i nawet nie marzył o duchowej karierze. Jednak losy potoczyły się inaczej. Rodzina Richelieu posiadała dziedziczne stanowisko kościelne na poziomie diecezji w okolicach La Rochelle, które miał objąć jego średni brat, ale ten wstąpił do klasztoru, a starszy brat przejął wszystkie majątki. Tym samym Armand-Jean musiał podjąć się kariery duchownej.

17 kwietnia 1607 roku Armand-Jean przyjął imię Richelieu i został biskupem w Lusonie. Jego opactwo okazało się być w jeszcze gorszym stanie niż majątek po ojcu. Biskup zaczął więc działać. Często bywał na dworze, gdzie zwrócił uwagę króla Henryka IV. Jednak prawdziwa kariera polityczna rozpoczęła się w 1614 roku, kiedy został wybrany mówcą Stanów Generalnych. Uczony i elokwentny biskup przyciągnął uwagę otoczenia królowej Marii Medycejskiej i został mianowany sekretarzem stanu do spraw wojskowych i zagranicznych.

Portret kardynała Richelieu, Luwr

Pierwszy minister króla

Jednak wskutek intryg i zabójstwa swojego protektora, Concino Concini, biskup Richelieu został wysłany z Paryża do Awinionu, gdzie zajął się teologią i korespondował z królem Ludwikiem XIII oraz jego matką. Ostatecznie, 5 września 1622 roku, otrzymał godność kardynała, a już dwa lata później został „pierwszym ministrem” króla. Od tego dnia kardynał Richelieu zanurzył się w świat intryg i stopniowo stał się wpływowym i potężnym politykiem, który miał wielu wrogów, zwłaszcza w rodzinie królewskiej.

W ciągu 18 lat na stanowisku pierwszego ministra Armand-Jean podjął wiele zdecydowanych i surowych działań. Ograniczono prawa szlachty, stłumiono opór hugenotów, co przyczyniło się do zjednoczenia Francji. Kardynał uważał reformy kraju za sprawę kluczową. Wspierał rodzimych producentów i opowiadał się za niezależnością rynku. Nie można też zapominać o roli, jaką odegrała Francja w wojnie trzydziestoletniej. Oprócz polityki kardynał troszczył się o artystów, twórców i bardzo lubił koty.

Przez 18 lat szlachta nie traciła nadziei na obalenie znienawidzonego ministra. Większość z nich albo straciła życie, albo skończyła na wygnaniu. Armand-Jean du Plessis de Richelieu zmarł 5 grudnia 1642 roku, będąc w pełni świadomym, nadal zajmując się sprawami państwowymi do ostatnich dni życia.

Portrety kardynała Richelieu

Najbardziej znane portrety kardynała Richelieu wykonał Philippe de Champaigne, słynny francuski portrecista XVII wieku. Artysta zasłynął z malowania realistycznych portretów historycznych postaci bez upiększeń. W życiu, jak mówią, także nie był skory do pochwał. Równie znane są martwe natury i obrazy religijne Philippe’a de Champaigne’a.

To właśnie dzięki jego twórczości widzimy wielu historycznych bohaterów z książek Dumasa-ojca takimi, jakimi byli naprawdę, a nie upiększonymi, jak to często robili inni malarze. Oprócz Luwru portrety kardynała znajdują się w Londynie, a także w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Portret kardynała Richelieu, Muzeum Narodowe, Warszawa